The Father's House

"...pues en mi infantil inocencia y desconocimiento del mundo yo tenía la creencia de que el hombre había sido creado para la mar (...) Afanosos para imitar las grandes cosas de los hombres, los chicos hacíamos también nuestras escuadras con pequeñas naves, rudamente talladas, a las que poníamos velas de papel o trapo, marinándolas con mucha decisión y seriedad en cualquier charco(...) Nuestras flotas se lazaban a tomar viento en océanos de tres varas de ancho; disparaban sus piezas de caña; se chocaban remedando sangrientos abordajes, en que se batía con gloria su imaginaria tripulación; cubríalas el humo, dejando ver las banderas, hechas con el primer trapo de color encontrado en los basureros, y en tanto nosotros bailábamos de regocijo en la costa..."

Cosme Damián Churruca y Elorza 1761eko irailaren 27an jaio zen, Hispaniar Monarkiak Frantziako Borbondarrekin Ingalaterrarekin auzi zuzenean sartzea ekarri zuen Familia arteko Paktoak berretsi eta hilabete eskasera.

Garai hartan Carlos III.a zen Errege, 1759an tronua lortuta. Urte horrexetan Canadan zegoen Ameriketako inperio frantziarra Abrahameko zelaietako guduan amaitu zen, Ingalaterra ahaltsuaren esku geratuta. Horrela, XVIII. mendeko Europako oreka Ingalaterraren alde jarri zen.

Frantziarrek jasaten zituzten porrotak amaigabeak izango zirela ikusita, Carlos III.ak gerran sartzea erabaki zuen, dinastia-leialtasun arrazoiak baino arrazoi pragmatikoak tarteko. Inori ez zitzaion komeni potentzia batek, edozein izanda ere, botere handiegirik lortzea eta, Espainiaren ikuspegitik, are gutxiago potentzia hori Ingalaterra bazen. Ingalaterraren nagusitasuna arriskutsua zen Europarentzat, are arriskutsuagoa Espainiarentzat, itsasoaren beste aldean zituen jabetzak izanda.

Estrategiari begirako logika ezin hobea bazuen ere, ez zen erabaki batere egokia izan. Fernando VI.aren erregealdian neurri ilustratuak eta neutraltasunak eman zuten emaitzarik, baina Espainia urruti zegoen Ingalaterraren indarrari aurre egin ahal izatetik. Gerra deklaratu eta urtebetera, Ingalaterrak La Habana, Caribe espainiarraren bitxia, eta Manila, harresirik gabe eta babesteko 300 soldadu zituena, konkistatu zituen. Espainiak onura gutxi ekarri zion bakea sinatu behar izan zuen, kosta ala kosta bakea nahi zuen Frantziak behartuta.

Ziurrenik gertakari horiek aintzat hartu gabe, Churruka txikia Gipuzkoako kostaldeko Mutrikuko kaleetan hazi zen. Gerora, bere bizitzako bi ardatz nagusiak izango ziren Ingalaterrari aurka egitea eta itsas armada teknikoki zein zientifikoki hobetu beharra eta ozeanoaren ezagutza, itsasoaren beste aldeko komertzioa eta inperioa babesteko. Errege-eskribaua zen Francisco de Churruca aitak familiaren etxea Mutrikura eraman zuenean, Arrietakua dorretxea aukeratu zuen bizitoki.

Aukera hori egiteko arrazoiak izango zituen familia buruak, baina harrigarria da barroko estiloko sei pisuko etxetzar haren hormetan zintzilik Antonio de Gaztañetaren (1656-1728) armak egotea. Almirantea, itsasontzigilea, Kantauri kostaldeko untziolen buru eta gazte-gaztetatik Indietarako bidaietako pilotua bera, aita bidaian hilda, Veracruzetik Pasaiarainoko bidaiaren ardura hartu behar izan zuen. Etxe hura eraikitzea agindu zuen bere burua jantzitako itsasgizonak bere azken urteetan atseden hartzeko (ez zuen, baina, asko gozatuko, zuen osasun makala zela eta Madrilera joan baitzen, hantxe hiltzeko).

Itsasoarekin lotutako bizitzako garaikurren eta oroitzapenen artean, itsasoarekin harremanetan iragan zen Churrucaren haurtzaroa. Bere maketak eta itxura magikodun tresnak, itsasoari eta zientziari buruzko liburuak (Gaztañetak sartu zituen penintsulan XVII. mendearen bukaeran nabegaziorako matematika teknika berriak, zientzia-ikuspegi berrietan oinarrituta). Gaztañetaren itsas-leinua seme bakarra hiltzean galdu bazen ere, lekukoa oinetxea bizitoki hartu zuen eskribau lehortarraren semeak hartu zuen.

Garaiko seme zen aldetik, familia kapare bateko hirugarren seme, Cosme Damian ez zuen etorkizunak kezkatzen, ordurako ia erabakita baitzegoen. Anaia zaharrena, Julian Baldomero, oinordekoa izanik, oinetxean geratuko zen. Hurrengo anaia, Juan Pascual, abadea izango zen. Beretzat soldadutza edo herri-administrazioa beste irtenbiderik ez zegoen.

Oraindik Arrietakuan gorde den sehaska ikusita, itsasontzi baten kostilak imitatzen dituena, erraz pentsa daiteke Cosme marinela izango zela. Itsasgizonen herrian jaiotakoa, itsasgizonen etxean hazitakoa, haurtzaroan itsasgizonek inguratuta... -ohitura zen garai hartan itsasoak zeharkatzen zituen bandera-ontziko tripulazioa gipuzkoarrek osatzea, Gaztañetak berak Mutrikun idatzitako araudiaren arabera probintziakoen artean aukeratuta-. Hala ere, Cosme Damianek ez zuen itsasoa profesionalki hartzea aintzat hartu harik eta, Burgoseko San Jeronimo Kontzilio-apaizgaitegian, haurtzaroko itsasotik urrun, itsas armadako ofizial bat ezagutu zuenera arte.

Aldi hartan, XVIII. mendeko 70eko hamarkadan, Borbondarren itsas armadak garaiko buru argitsuenetakoak erakarri zituen. Itsas armadan sartzeko, leinua eta maila izateaz gain, gaitasun baldintzak ezartzen ziren. Gainera, garai guztietako itsas armada guztiek erakartzen zituzten gazteak, loriaren eta abenturaren usainean. Are gehiago, Carlos III.aren erregealdian itsas armadak mende osoko bultzadarik handiena jaso zuen. Jasandako porrotek atzera eginarazi gabe, errege ilustratu nagusiak aurreko erregearen asmoa berretsi zuen: Itsas armada indartsua eta eraginkorra nahi zuen, eta hori lortzeko giza baliabideak zein baliabide materialak jarri zituen. Bazekien itsas armada indartsua behar zuela inperioa babesteko eta, itsasoa tartean, jabegoen etorkizuna bermatzeko. Aspaldiko partez, itsas armada ez zen administrazioaren beste adar batzuen "anaia txikia". Zientzia eta isilpeko espedizio handien sasoia da eta horietan Churrucak eta promoziokideek zerikusi handia izan zuten.

Azkenean, erretiratutako ofizial harekiko adiskidetasunak eta sehaska sasoitik barneratutako kresalak eta bitsak eraman zuten Churruca bere tutoretza zuen apaizaren saioei muzin egitera eta aitari itsasoko eta zientziako karrera jarraitzen uzteko eskatzera.